از آفت و زخم های دهانی چه مي دانيد...؟
از آفت و زخم های دهانی چه مي دانيد...؟
"زخم‌هاي آفتي، زخم‌هاي كوچك، كم‌عمق و دردناكي هستند كه در بافت نرم دهان به وجود مي‌آيند و مي‌توانند خوردن، آشاميدن و حتي تكلم فرد را دچار مشكل كنند...:
آنها از معمولي‌ترين زخم‌هاي دهاني هستند و از هر 5 نفر، حداقل يك نفر، در دوره‌اي از زندگي آن را تجربه كرده است.
معمولا اين زخم‌ها در سطح داخلي لب‌ها، سطح داخلي گونه‌ها يا روي زبان ايجاد مي‌شوند. بسياري از افراد مي‌گويند 2-1 روز قبل از بروز آفت، در همان محل احساس خارش و سوزش مي‌كنند و بعد زخم‌ها آشكار مي‌شوند. اين زخم‌ها ابتدا به صورت برآمدگي كوچك و قرمزرنگ گرد يا بيضي‌شكل هستند كه در عرض مدت كوتاهي باز مي‌شوند و ايجاد زخم مي‌كنند. سپس لايه‌اي سفيد يا زردرنگ روي آن را مي‌پوشاند و حاشيه قرمزرنگي پيدا مي‌كنند.
آفت در هر سني ممكن است بروز كند (حتي كودكان) و بيشتر اوقات عودكننده است. گاهي بين اين عودها، ماه‌ها يا حتي سال‌ها فاصله مي‌افتد اما در بعضي افراد زودتر اتفاق مي‌افتد. به همين دليل به آفت «زخم آفتي عودكننده» مي‌گويند. البته معمولا با بالارفتن سن، آفت كمتر عود مي‌كنند و حتي گاهي ديگر ظاهر نمي‌شود.
معمولا زنان بيشتر از مردها دچار آفت مي‌شوند و اين مشكل تا حدي هم ارثي است يعني اگر پدر يا مادر دچار آن باشند، احتمال بيشتري دارد كه فرزندان آنها هم مبتلا شوند.
معمولا فقط يك آفت به وجود مي‌آيد، اما در بعضي موارد، ممكن است چند آفت همزمان ايجاد شوند كه بسيار آزاردهنده خواهد بود.
خبر خوب اينكه بيشتر آفت‌ها، بدون اينكه درمان شوند، خودبخود ظرف 2-1 هفته بهبود مي‌يابند. البته در بعضي موارد، مدت طولاني‌تري ادامه پيدا مي‌كنند يا به قدري شديد هستند كه به درمان نياز خواهند داشت.
علل بروز آفت
علت اصلي آفت در بيشتر موارد مشخص نيست ولي صددرصد مي‌توان گفت اين زخم‌ها مسري نيستند پس ممكن نيست از شخص ديگري منتقل شده باشند اما در بعضي موارد، به نظر مي‌رسد با عواملي در ارتباط باشد:
ضربه، ضربه‌اي كه با مسواك به دهان وارد مي‌شود، دندان مصنوعي‌اي كه خوب در دهان جا نيفتاده، سيم‌هاي ارتودنسي‌اي كه ممكن است باعث صدمه به بافت دهان شوند، زخمي كه بر اثر اعمال دندان‌پزشكي در دهان ايجاد مي‌شود يا حتي گازگرفتن اتفاقي گونه.
حساسيت به بعضي موادغذايي مانند شكلات، قهوه، توت‌فرنگي، تخم‌مرغ، آجيل، آناناس
كمبود ويتامين B12، روي، آهن، اسيدفوليك يا ويتامين C
دهانشويه‌ها و خميردندان‌هاي حاوي سديم لوريل سولفات (SLS) كه عامل كف‌كنندگي است.
تغييرات هورموني در دوره عادت ماهيانه
استرس و اضطراب، بيماري‌هاي نقص سيستم ايمني مثل نشانگان بهجت، لوپوس يا ايدز
كمبود خواب و كاهش ناگهاني وزن
عوامل ژنتيك و ارثي بعضي داروها مثل داروهاي ضدالتهاب و درمان‌هاي جايگزين نيكوتين (براي ترك سيگار)
زن بودن كه از عوامل مستعدكننده بروز آفت است؛ به‌خصوص نوع تبخالي آفت در زنان بيشتر ديده مي‌شود.
درمان
تاكنون داروي مشخصي براي جلوگيري از بروز آفت يا درمان آن ساخته نشده است، اما مي‌توان از بعضي داروها براي كاهش درد و مدت زمان آن استفاده كرد.
داروهايي كه در زمان بروز آفت مي‌توان از آنها استفاده كرد:
دهانشويه‌ها: دهانشويه‌هاي كلرهگزيدين يا ديفن‌هيدرامين مي‌توانند تا حدي باعث كاهش درد شوند. گاهي پزشك دهانشويه‌هاي حاوي كورتون تجويز مي‌كند تا درد و التهاب كاهش يابد. دهانشويه‌هاي حاوي آنتي‌بيوتيك (مثل تتراسايكلين) هم در مواردي موثر هستند، اما از آنجا كه عوارض جانبي دارند (تغيير رنگ دائمي دندان كودكان)، فقط بايد در صورت تجويز پزشك مصرف شوند.
ژل‌ها و پمادهاي موضعي: مصرف موضعي بعضي داروها مثل پمادهاي آنتي‌بيوتيك، پماد بنزوكايين يا ژل ليدوكايين (داروي بي‌حس‌كننده موضعي) به خصوص اگر به محض ظاهرشدن زخم، روي آن ماليده شوند، بسيار موثر است.
داروهاي خوراكي: داروي خاصي براي درمان آفت وجود ندارد اما گاهي داروهاي كورتوني مثلا قرص‌هاي مكيدني كورتون‌دار، براي تسكين آفت‌هاي دهاني بسيار شديد توصيه مي‌شوند. البته به دليل عوارض جانبي، اين داروها، خط آخر درمان خواهند بود و حتما بايد زير نظر پزشك مصرف شوند. گاهي پزشك آنتي‌بيوتيك مسكن‌هاي خوراكي را هم تجويز مي‌كند.
مكمل‌هاي غذايي: اگر پزشك شك كند كه علت بروز آفت ممكن است كمبود بعضي ويتامين‌ها باشد، ويتامين B6، B12، اسيدفوليك، روي يا آهن تجويز خواهد كرد.
دهانشويه يا ژل يا اسپري ضددرد: اين مواد مانع از درد مي‌شوند البته اثر آنها موقتي است. استفاده از اسپري يا ژل ليدوكايين، براي كاهش موقت درد مناسب است.
سوزاندن زخم: در بعضي بيماران با ضايعات برگشت?پذير و بزرگ، زير نظر پزشک زخم را مي?سوزانند.
نكته‌هاي مهم
آفت، معمولا عود مي‌كند اما مي‌توان با رعايت برخي نكات، تكرار و تناوب آن را كم كرد.
از مصرف غذاهاي تند و پرادويه خودداري كنيد. نوشيدني‌هاي اسيدي مثل آب?پرتقال و آب آناناس و خوراكي‌هاي شور مانند انواع چيپس‌ها هم مي‌توانند باعث تشديد درد شوند.
غذاهاي سالم و مفيد انتخاب كنيد تا دچار كمبود ويتامين نشويد. مصرف ميوه، سبزي‌ها و غلات كامل بسيار كمك‌كننده است.
براي جلوگيري از تماس مايعات با زخم‌هاي دهان، مي‌توان از ني براي نوشيدن كمك گرفت.
جويدن و صحبت كردن همزمان مي‌تواند باعث ضربه به سطح داخلي گونه‌ها و ايجاد زخم شود.
از مسواك خيلي نرم براي شستن دندان‌ها استفاده كنيد تا مانع تحريك بافت‌هاي دهان شود.
اگر دندان مصنوعي شما خوب در دهانتان قرار نگرفته يا قسمتي از دندان‌هايتان تيز است، حتما به دندان‌پزشك مراجعه و مشكل را حل كنيد.
اگر حدس مي‌زنيد مصرف داروهاي خاصي باعث ايجاد آفت مي‌شود، با مشورت پزشك داروي خود را تغيير دهيد، مثلا اگر از آدامس‌هاي نيكوتين براي ترك سيگار استفاده مي‌كنيد و حدس مي‌زنيد مصرف آنها باعث ايجاد آفت مي‌شود، شايد بهتر باشد از چسب نيكوتين استفاده كنيد.
از خميردندان‌ها و دهانشويه‌هاي حاوي سديم لوريل سولفات استفاده نكنيد.
از دهان خود مواظبت كنيد. اگر سيم ارتودنسي در دهان داريد، از دندان‌پزشكتان بخواهيد با موم روي لبه‌هاي تيز آن را بپوشاند تا دهان را زخم نكند.
استرس خود را كم كنيد. بعضي راه‌هاي كم‌كردن استرس (مثل مديتيشن) بسيار موثر است.
استفاده از آب نمك، جوش شيرين يا ديفن‌هيدرامين براي شستشوي دهان مناسب است و اثر خوبي دارد. فقط يادتان باشد اين مواد را قورت ندهيد.
گاهي استفاده موضعي از شير منيزيم در محل زخم، باعث تسكين درد مي‌شود.
مي‌توان روي زخم را با خميري از مخلوط جوش شيرين و آب پوشاند.
گاهي قراردادن قطعات كوچك يخ روي زخم‌ها هم كمك‌كننده است.
در بعضي موارد خوردن ماست ساده يا قراردادن آن روي زخم مي‌تواند در كاهش درد موثر باشد.
قراردادن چاي كيسه‌اي استفاده شده روي زخم نيز به خاطر داشتن تانن تا حدي اثر ضددرد دارد.
آيا لازم است براي آفت به پزشك يا دندان‌پزشك مراجعه كرد؟
معمولا زخم‌هاي آفتي باوجود دردناك بودن، چندان جدي نيستند و خودبخود درمان مي‌شوند اما اگر آفت بزرگي در دهان ايجاد شد، قبل از بهبود زخم قبلي، زخم ديگري به وجود آمد، زخم در دهان بيش از 3-2 هفته باقي ماند، درد غيرقابل تحمل شد، خوردن و آشاميدن را مختل كرد يا با تب همراه شد، بهتر است به دندان‌پزشك مراجعه كنيد.
احتمال دارد زخم‌ها عفوني شده باشند كه در اين صورت به آنتي‌بيوتيك نياز خواهيد داشت.
گاهي نيز يك زخم غيرمعمول كه مدت طولاني در دهان باقي مانده، ممكن است به طرف بدخيمي پيش برود. در اين موارد نيز پزشك نمونه كوچكي از زخم را برمي‌دارد و بررسي مي‌كند. گاهي برداشتن نمونه از زخم به‌وسيله جراح فك و صورت انجام مي‌شود.
"زخم‌هاي آفتي، زخم‌هاي كوچك، كم‌عمق و دردناكي هستند كه در بافت نرم دهان به وجود مي‌آيند و مي‌توانند خوردن، آشاميدن و حتي تكلم فرد را دچار مشكل كنند...:
آنها از معمولي‌ترين زخم‌هاي دهاني هستند و از هر 5 نفر، حداقل يك نفر، در دوره‌اي از زندگي آن را تجربه كرده است.
معمولا اين زخم‌ها در سطح داخلي لب‌ها، سطح داخلي گونه‌ها يا روي زبان ايجاد مي‌شوند. بسياري از افراد مي‌گويند 2-1 روز قبل از بروز آفت، در همان محل احساس خارش و سوزش مي‌كنند و بعد زخم‌ها آشكار مي‌شوند. اين زخم‌ها ابتدا به صورت برآمدگي كوچك و قرمزرنگ گرد يا بيضي‌شكل هستند كه در عرض مدت كوتاهي باز مي‌شوند و ايجاد زخم مي‌كنند. سپس لايه‌اي سفيد يا زردرنگ روي آن را مي‌پوشاند و حاشيه قرمزرنگي پيدا مي‌كنند.
آفت در هر سني ممكن است بروز كند (حتي كودكان) و بيشتر اوقات عودكننده است. گاهي بين اين عودها، ماه‌ها يا حتي سال‌ها فاصله مي‌افتد اما در بعضي افراد زودتر اتفاق مي‌افتد. به همين دليل به آفت «زخم آفتي عودكننده» مي‌گويند. البته معمولا با بالارفتن سن، آفت كمتر عود مي‌كنند و حتي گاهي ديگر ظاهر نمي‌شود.
معمولا زنان بيشتر از مردها دچار آفت مي‌شوند و اين مشكل تا حدي هم ارثي است يعني اگر پدر يا مادر دچار آن باشند، احتمال بيشتري دارد كه فرزندان آنها هم مبتلا شوند.
معمولا فقط يك آفت به وجود مي‌آيد، اما در بعضي موارد، ممكن است چند آفت همزمان ايجاد شوند كه بسيار آزاردهنده خواهد بود.
خبر خوب اينكه بيشتر آفت‌ها، بدون اينكه درمان شوند، خودبخود ظرف 2-1 هفته بهبود مي‌يابند. البته در بعضي موارد، مدت طولاني‌تري ادامه پيدا مي‌كنند يا به قدري شديد هستند كه به درمان نياز خواهند داشت.
علل بروز آفت
علت اصلي آفت در بيشتر موارد مشخص نيست ولي صددرصد مي‌توان گفت اين زخم‌ها مسري نيستند پس ممكن نيست از شخص ديگري منتقل شده باشند اما در بعضي موارد، به نظر مي‌رسد با عواملي در ارتباط باشد:
ضربه، ضربه‌اي كه با مسواك به دهان وارد مي‌شود، دندان مصنوعي‌اي كه خوب در دهان جا نيفتاده، سيم‌هاي ارتودنسي‌اي كه ممكن است باعث صدمه به بافت دهان شوند، زخمي كه بر اثر اعمال دندان‌پزشكي در دهان ايجاد مي‌شود يا حتي گازگرفتن اتفاقي گونه.
حساسيت به بعضي موادغذايي مانند شكلات، قهوه، توت‌فرنگي، تخم‌مرغ، آجيل، آناناس
كمبود ويتامين B12، روي، آهن، اسيدفوليك يا ويتامين C
دهانشويه‌ها و خميردندان‌هاي حاوي سديم لوريل سولفات (SLS) كه عامل كف‌كنندگي است.
تغييرات هورموني در دوره عادت ماهيانه
استرس و اضطراب، بيماري‌هاي نقص سيستم ايمني مثل نشانگان بهجت، لوپوس يا ايدز
كمبود خواب و كاهش ناگهاني وزن
عوامل ژنتيك و ارثي بعضي داروها مثل داروهاي ضدالتهاب و درمان‌هاي جايگزين نيكوتين (براي ترك سيگار)
زن بودن كه از عوامل مستعدكننده بروز آفت است؛ به‌خصوص نوع تبخالي آفت در زنان بيشتر ديده مي‌شود.
درمان
تاكنون داروي مشخصي براي جلوگيري از بروز آفت يا درمان آن ساخته نشده است، اما مي‌توان از بعضي داروها براي كاهش درد و مدت زمان آن استفاده كرد.
داروهايي كه در زمان بروز آفت مي‌توان از آنها استفاده كرد:
دهانشويه‌ها: دهانشويه‌هاي كلرهگزيدين يا ديفن‌هيدرامين مي‌توانند تا حدي باعث كاهش درد شوند. گاهي پزشك دهانشويه‌هاي حاوي كورتون تجويز مي‌كند تا درد و التهاب كاهش يابد. دهانشويه‌هاي حاوي آنتي‌بيوتيك (مثل تتراسايكلين) هم در مواردي موثر هستند، اما از آنجا كه عوارض جانبي دارند (تغيير رنگ دائمي دندان كودكان)، فقط بايد در صورت تجويز پزشك مصرف شوند.
ژل‌ها و پمادهاي موضعي: مصرف موضعي بعضي داروها مثل پمادهاي آنتي‌بيوتيك، پماد بنزوكايين يا ژل ليدوكايين (داروي بي‌حس‌كننده موضعي) به خصوص اگر به محض ظاهرشدن زخم، روي آن ماليده شوند، بسيار موثر است.
داروهاي خوراكي: داروي خاصي براي درمان آفت وجود ندارد اما گاهي داروهاي كورتوني مثلا قرص‌هاي مكيدني كورتون‌دار، براي تسكين آفت‌هاي دهاني بسيار شديد توصيه مي‌شوند. البته به دليل عوارض جانبي، اين داروها، خط آخر درمان خواهند بود و حتما بايد زير نظر پزشك مصرف شوند. گاهي پزشك آنتي‌بيوتيك مسكن‌هاي خوراكي را هم تجويز مي‌كند.
مكمل‌هاي غذايي: اگر پزشك شك كند كه علت بروز آفت ممكن است كمبود بعضي ويتامين‌ها باشد، ويتامين B6، B12، اسيدفوليك، روي يا آهن تجويز خواهد كرد.
دهانشويه يا ژل يا اسپري ضددرد: اين مواد مانع از درد مي‌شوند البته اثر آنها موقتي است. استفاده از اسپري يا ژل ليدوكايين، براي كاهش موقت درد مناسب است.
سوزاندن زخم: در بعضي بيماران با ضايعات برگشت?پذير و بزرگ، زير نظر پزشک زخم را مي?سوزانند.
نكته‌هاي مهم
آفت، معمولا عود مي‌كند اما مي‌توان با رعايت برخي نكات، تكرار و تناوب آن را كم كرد.
از مصرف غذاهاي تند و پرادويه خودداري كنيد. نوشيدني‌هاي اسيدي مثل آب?پرتقال و آب آناناس و خوراكي‌هاي شور مانند انواع چيپس‌ها هم مي‌توانند باعث تشديد درد شوند.
غذاهاي سالم و مفيد انتخاب كنيد تا دچار كمبود ويتامين نشويد. مصرف ميوه، سبزي‌ها و غلات كامل بسيار كمك‌كننده است.
براي جلوگيري از تماس مايعات با زخم‌هاي دهان، مي‌توان از ني براي نوشيدن كمك گرفت.
جويدن و صحبت كردن همزمان مي‌تواند باعث ضربه به سطح داخلي گونه‌ها و ايجاد زخم شود.
از مسواك خيلي نرم براي شستن دندان‌ها استفاده كنيد تا مانع تحريك بافت‌هاي دهان شود.
اگر دندان مصنوعي شما خوب در دهانتان قرار نگرفته يا قسمتي از دندان‌هايتان تيز است، حتما به دندان‌پزشك مراجعه و مشكل را حل كنيد.
اگر حدس مي‌زنيد مصرف داروهاي خاصي باعث ايجاد آفت مي‌شود، با مشورت پزشك داروي خود را تغيير دهيد، مثلا اگر از آدامس‌هاي نيكوتين براي ترك سيگار استفاده مي‌كنيد و حدس مي‌زنيد مصرف آنها باعث ايجاد آفت مي‌شود، شايد بهتر باشد از چسب نيكوتين استفاده كنيد.
از خميردندان‌ها و دهانشويه‌هاي حاوي سديم لوريل سولفات استفاده نكنيد.
از دهان خود مواظبت كنيد. اگر سيم ارتودنسي در دهان داريد، از دندان‌پزشكتان بخواهيد با موم روي لبه‌هاي تيز آن را بپوشاند تا دهان را زخم نكند.
استرس خود را كم كنيد. بعضي راه‌هاي كم‌كردن استرس (مثل مديتيشن) بسيار موثر است.
استفاده از آب نمك، جوش شيرين يا ديفن‌هيدرامين براي شستشوي دهان مناسب است و اثر خوبي دارد. فقط يادتان باشد اين مواد را قورت ندهيد.
گاهي استفاده موضعي از شير منيزيم در محل زخم، باعث تسكين درد مي‌شود.
مي‌توان روي زخم را با خميري از مخلوط جوش شيرين و آب پوشاند.
گاهي قراردادن قطعات كوچك يخ روي زخم‌ها هم كمك‌كننده است.
در بعضي موارد خوردن ماست ساده يا قراردادن آن روي زخم مي‌تواند در كاهش درد موثر باشد.
قراردادن چاي كيسه‌اي استفاده شده روي زخم نيز به خاطر داشتن تانن تا حدي اثر ضددرد دارد.
آيا لازم است براي آفت به پزشك يا دندان‌پزشك مراجعه كرد؟
معمولا زخم‌هاي آفتي باوجود دردناك بودن، چندان جدي نيستند و خودبخود درمان مي‌شوند اما اگر آفت بزرگي در دهان ايجاد شد، قبل از بهبود زخم قبلي، زخم ديگري به وجود آمد، زخم در دهان بيش از 3-2 هفته باقي ماند، درد غيرقابل تحمل شد، خوردن و آشاميدن را مختل كرد يا با تب همراه شد، بهتر است به دندان‌پزشك مراجعه كنيد.
احتمال دارد زخم‌ها عفوني شده باشند كه در اين صورت به آنتي‌بيوتيك نياز خواهيد داشت.
گاهي نيز يك زخم غيرمعمول كه مدت طولاني در دهان باقي مانده، ممكن است به طرف بدخيمي پيش برود. در اين موارد نيز پزشك نمونه كوچكي از زخم را برمي‌دارد و بررسي مي‌كند. گاهي برداشتن نمونه از زخم به‌وسيله جراح فك و صورت انجام مي‌شود.
+ نوشته شده در ساعت توسط
|
با سلام و عرض ادب و احترام